Reorganisaties worden vaak gepresenteerd als rationele ingrepen: structuren aanpassen, kosten reduceren en processen stroomlijnen to name a few. In werkelijkheid zijn het ingrijpende bestuurlijke keuzes waarbij uiteenlopende belangen samenkomen en regelmatig botsen. Medewerkers, management, toezichthouders, financiers, leveranciers, klanten en aandeelhouders hebben elk een eigen perspectief, tijdshorizon en risicobeleving. Wie dat negeert, maakt van reorganiseren een technocratische exercitie met voorspelbare weerstand en onvoorspelbare uitkomsten.
Tegelijkertijd geldt dat alle genoemde actoren belang hebben bij een geslaagde reorganisatie. Dat vraagt om meer dan daadkracht alleen; het vraagt om richting, consistentie en bestuurlijke volwassenheid.
Discipline is geen luxe, maar noodzaak
Veel reorganisaties mislukken niet door gebrek aan inzet, maar door gebrek aan discipline. Een reorganisatie zonder duidelijke planning is geen flexibiliteit, maar stuurloosheid. Op pad gaan zonder expliciet idee van wat moet worden bereikt en binnen welke termijn, leidt vrijwel altijd tot ad-hocbesluiten en reparatiebeleid.
Daarbij is focus cruciaal. Reorganisaties vragen concentratie op een beperkt aantal prioriteiten. Toch laten organisaties zich vaak afleiden door incidenten, interne politiek of opportunistische zijpaden. Elke koerswijziging zonder aantoonbare urgentie vergroot onzekerheid en ondermijnt geloofwaardigheid.
Helderheid boven comfort
Verandering roept weerstand op, vooral wanneer de consequenties ingrijpend zijn. Dat is geen reden om vaag te communiceren of pijnlijke keuzes te omzeilen. Integendeel: onduidelijkheid schaadt meer dan de inhoud van de maatregel zelf. Een reorganisatie vereist dat expliciet wordt gemaakt waarom verandering noodzakelijk is, ook wanneer dat ongemakkelijk is voor bestuur en/of management.
Communicatie is daarbij geen instrument om draagvlak te managen, maar een toetssteen voor betrouwbaarheid. Wie zegt wat hij doet, maar niet doet wat hij zegt, verliest snel het vertrouwen van stakeholders, en dat vertrouwen laat zich in een reorganisatie nauwelijks herstellen.
Waardecreatie en ethiek zijn geen bijzaken
Een reorganisatie moet waarde creëren. Niet alleen financieel, maar ook organisatorisch en strategisch. Ontbreekt die waarde, dan reorganiseert een organisatie zichzelf langzaam de vernieling in. Kostenbesparing zonder toekomstperspectief leidt zelden tot herstel, maar wel tot verlies van kennis, betrokkenheid en slagkracht.
Daarnaast geldt dat een reorganisatie altijd binnen een normatief kader moet plaatsvinden. Ethisch handelen is geen zachte randvoorwaarde, maar een harde grens. Reorganisaties die formeel slagen maar moreel ontsporen, veroorzaken op termijn reputatieschade, juridisch risico en bestuurlijke kwetsbaarheid. In de praktijk ontberen veel reorganisaties een van deze twee fundamenten, waardecreatie of ethiek, en soms zelfs beide.
Zonder richting geen reorganisatie
Een terugkerend probleem is het ontbreken van een overtuigend toekomstkader. De vraag “Waar willen we naartoe?” wordt vaak beantwoord met holle visieslogans of kortetermijnprofilering. Beide bieden geen houvast voor besluitvorming.
Een reorganisatie vraagt om:
- een visie die richting geeft op middellange termijn;
- een concrete missie die het reorganisatiedoel op korte termijn benoemt;
- en meetbare doelstellingen die de vertaling naar actie mogelijk maken.
Zonder deze samenhang wordt reorganiseren een optelsom van maatregelen, geen samenhangende verandering.
Slotbeschouwing
Reorganiseren is geen technisch traject, maar een bestuurlijke opgave waarin keuzes zichtbaar worden. Het vraagt om richting, discipline en normbesef. Organisaties die dat onderschatten, creëren onzekerheid in plaats van herstel. Organisaties die het serieus nemen, zetten reorganisatie in als instrument voor daadwerkelijke vernieuwing en niet als symptoombestrijding.
Winstgevendheid verhogen en uw bedrijf in waarde laten toenemen?
UBS Business Value Creation Services ondersteunt organisaties bij het verhogen van winst- en bedrijfswaarde. Ons team focust zich hierbij op domeinen die de grootste impact hebben op het bedrijfsresultaat. Lees meer →
